تاریخچه زعفران

🌸 ریشه و خاستگاه زعفران

• منشأ گیاه: زعفران از گونه‌ی Crocus sativus به‌وجود آمده که احتمالاً از گونه‌ی وحشی Crocus cartwrightianus در کرت یا آسیای مرکزی منشأ گرفته است.
• قدمت: شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد استفاده از زعفران بیش از ۳۵۰۰ سال پیش آغاز شده است. برخی منابع حتی قدمت آن را تا ۵۰۰۰ سال در ایران ذکر کرده‌اند.
• اولین کشت‌ها: نخستین کشت گسترده زعفران در ایران، به‌ویژه در دوره‌ی ساسانیان و از شهر قم آغاز شد.

🏛 زعفران در تمدن‌های باستانی

• ایران باستان: در دوران هخامنشیان، نام زعفران در سنگ‌نوشته‌ها دیده می‌شود و به‌عنوان هدیه‌ای ارزشمند به پادشاهان اهدا می‌شد.
• سومر و آشور: در متون آشوری قرن هفتم پیش از میلاد، زعفران به‌عنوان دارو و رنگ ذکر شده است.
• مصر: مصریان باستان از زعفران در مومیایی کردن و رنگ‌آمیزی پارچه‌ها استفاده می‌کردند.
• یونان و روم: یونانی‌ها و رومی‌ها زعفران را در آشپزی، داروسازی و عطرسازی به کار می‌بردند و لباس‌های اشرافی را با آن رنگ می‌کردند.

🎨 جایگاه فرهنگی و هنری

• زعفران تنها یک ادویه نبوده؛ در خوشنویسی، تذهیب و قالی‌بافی ایرانی نیز کاربرد داشته است.
• در باورهای اساطیری، گاهی زعفران هدیه‌ای آسمانی تلقی می‌شد.
• لقب طلای سرخ به‌دلیل ارزش اقتصادی بالا و سختی تولید آن شکل گرفت؛ برای یک کیلو زعفران بیش از ۱۵۰ هزار گل باید با دست چیده شود

https://www.nutkadeh.ir/store-5/store-9

🌍 گسترش جهانی

• زعفران از ایران به دیگر نقاط اوراسیا، سپس به شمال آفریقا، اروپا و در نهایت آمریکا و اقیانوسیه منتقل شد.
• در زبان‌های مختلف نام‌های متفاوتی دارد:
• فارسی: زعفران یا زرپران
• عربی: الزعفران
• لاتین: safranum
• انگلیسی: saffron
• اسپانیایی: azafrán

📊 ایران و جایگاه امروز

• ایران بزرگ‌ترین تولیدکننده زعفران در جهان است؛ در سال ۲۰۰۸ حدود ۹۰٪ زعفران دنیا در ایران تولید می‌شد.
• استان‌های خراسان رضوی و جنوبی، قطب اصلی کشت زعفران هستند.
• زعفران ایرانی به‌عنوان نماد ملی و فرهنگی شناخته می‌شود و صادرات آن به کشورهای مختلف ادامه دارد.

✨ جمع‌بندی

زعفران از ایران باستان تا امروز نه‌تنها ادویه‌ای گران‌بها، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و هنری ملت‌ها بوده است. از نقاشی‌های دیواری یونان باستان تا سفره‌های پادشاهان ایرانی، از داروهای آشوری تا عطرهای رومی، این گیاه همواره جایگاهی ویژه داشته و امروز نیز به‌عنوان طلای سرخ ایران شناخته می‌شود.